Nominatie

De camembertmethode
Frouke Arns

Juryverslag
Verraderlijk licht geeft Arns een inkijkje in de alledaagse werkelijkheid, die immers niet is wat die schijnt. Kennen wij de wereld wel, en hoe goed denken we elkaar en onszelf te kennen? Arns dicht geestig, zelfrelativerend, doordacht en heel precies over fundamentele, existentiële kwesties. Zo weet ze de eeuwige afstand tussen mensen en het onvermijdelijke verglijden van de tijd door het volgen van bijvoorbeeld zussen of vriendinnen uiterst scherp te vangen.

Persquotes
‘Een ijzersterke bundel’ (De Volkskrant)

‘In het beste geval drukt een dichter zich niet letterlijk uit, maar laat hij precies een juiste hoeveelheid in het ongewisse, waardoor hij meerdere lagen aanboort en een breder spectrum aan associaties en gevoelens oproept. Dat is precies wat Arns doet in deze bundel. En dat levert prachtige dichtregels op […]’ (Het Parool)

Biografie
Frouke Arns (1964) studeerde Engelse Taal- en Letterkunde. In 2013 verscheen haar debuutbundel Mensen die je misschien kent bij uitgeverij Marmer. Twee van haar gedichten zijn opgenomen in de bundel ‘De 100 beste gedichten’ voor de VSB-poëzieprijs 2015, en ook haalden haar gedichten vier keer de Turing top 100. In 2017 volgde haar tweede bundel Eigen terrein, met daarin alle gedichten die zij tijdens haar periode als Stadsdichter van Nijmegen (2015-2016) schreef. De camembertmethode is haar eerste bundel bij De Arbeiderspers.

Foto: Chris van Houts

Nachtboot
Maria Barnas

Juryverslag
Het is in de nacht dat wij dromen. En dat onze grootste nachtmerries ons bezoeken. Barnas legt in deze bundel haarfijn bloot hoe wij mensen worstelen met de uitersten, zowel met de lichte, ogenschijnlijk oppervlakkige als met de donkere zijden van het bestaan. Zo gaat ze de dialoog aan met Anne Sexton en Sylvia Plath, die zelfmoord pleegden. Barnas beschrijft het leven niet, ze bevraagt het. Bijna contemplatief, met sprookjes en waterrijke metaforen, verwondert zij zich kalm en eigenzinnig als een filosoof over onze vreemde wereld.

Persquotes
‘Een genot om te lezen (…) verrassend beeld na verrassend beeld’ (De Groene Amsterdammer)

‘Het hechte Nachtboot staat vol gave observaties, vol grote gedachten klein en indringend verwoord.’ (Trouw)

‘Maria Barnas haalt voor haar ragfijne beschrijvingen het beste uit de taal. Haar beelden en gedachtegangen zijn uitermate precies geformuleerd en daardoor vol reliëf.’ (NRC Handelsblad)

Biografie
Maria Barnas (1973) schreef drie romans: Engelen van ijs (1997), De baadster (2000) en Altijd Augustus (2017). Haar poëziedebuut Twee zonnen (2003) werd bekroond met de C. Buddingh’-prijs; in 2009 ontving zij de J.C. Bloemprijs voor Er staat een stad op. In 2018 verscheen de bundel Nachtboot bij Van Oorschot. Barnas schrijft over kunst en literatuur in onder andere De Groene Amsterdammer, Vrij Nederland en De Gids. 

Foto: Blommers Schumm

Zo kan het niet langer
Paul Bogaert

Juryverslag
Bogaert ontmaskert de clichés. Subtiel en met ironie toont hij hoe taal ons de illusie geeft dat we macht hebben over ons leven, maar ons in werkelijkheid gevangen houdt. De poëzie van Bogaert is op die manier maatschappijkritisch. Tegelijk is ze schrijnend en vervuld van mededogen voor de mens, die vaak tevergeefs vluchtwegen zoekt. Zijn gedichten zíjn zulke vluchtwegen, zij maken het onbehagen voelbaar en geven tegelijk de taal haar vrijheid en creativiteit terug.

Persquotes
‘Bogaert is een meester in de ironische ontmaske­ring van de machtsstructuren die de mens in hun greep houden. (…) Daarbij kan hij putten uit een zeer rijk beeldend vermogen en bovenal uit een ragfijn gevoel voor associatie.’ (De Morgen)

‘De gedichten van Bogaert zijn geestig en slim.’ (Poëziekrant)

‘De catastrofes en het wereldleed worden door onze systemen zo veilig mogelijk buiten gehouden. Het is intrigerend hoe Paul Bogaert die dreiging in heel wat gedichten laat voelen, maar meestal, met haarscherpe ironie, onder het oppervlak houdt.’ (De Standaard)

Biografie
Paul Bogaert (1968) schreef de bundels WELCOME HYGIENE (1996), Circulaire systemen (2002) en AUB (2006). Verwondingen was het Gedichtendagessay van 2008 en met de Slalom soft (2009) won Bogaert zowel de driejaarlijkse Poëzieprijs van de Vlaamse Gemeenschap als de Herman de Coninckprijs. In 2013 verscheen de bundel Ons verlangen, waarmee hij nogmaals de Herman de Coninckprijs won. In 2018 verscheen Zo kan het niet langer bij Polis.

Foto: Koen Broos

De klaverknoop
Paul Demets

Juryverslag
De klaverknoop is een zoektocht naar het zelf in verhouding tot familie en omgeving. In bedrieglijk klassieke gedichten zet Demets hier het idee van het individu op het spel. Het zit verknoopt in lussen met moeder en vader, met geliefde en kind, met het eigene en het vreemde. Deinend op dubbele betekenissen van woorden en uitdrukkingen geeft Demets vorm aan het worden en het veranderen. De rusteloosheid van al dit zoeken vindt bij Demets wonderlijk fraai zijn balans.

Persquotes
‘Leegte wordt draaglijk als ze tot zulke regels leidt.’ (Ellen Deckwitz in De Morgen)

‘Paul Demets zet de gezinsverhoudingen op messcherp in zijn filosofische dichtbundel De klaverknoop.’ (De Standaard)

‘Een bijzonder ingenieus geconstrueerde bundel.’ (MappaLibri)

Biografie
Paul Demets (1966) is dichter en poëzierecensent voor onder meer De Morgen. Hij debuteerde met de bundel De Papegaaiziekte (1999), die genomineerd werd voor de C. Buddingh’-prijs en is bekroond met de Prijs voor Letterkunde van de provincie Oost-Vlaanderen. In 2011 kwam de alom geprezen bundel De Bloedplek uit, die bekroond werd met de Herman de Coninckprijs, zowel door de jury als door het publiek. Sinds begin 2016 is Paul Demets aangesteld als de plattenlandsdichter van Oost-Vlaanderen. In 2018 verscheen De klaverknoop bij De Bezige Bij.

Foto: Stephan Vanfleteren

Habitus
Radna Fabias

Juryverslag
Aards, rauw, gloedvol, bezwerend en actueel komt Fabias de poëzie binnen zetten. Haar debuut is verrassend voldragen en getuigt van een nieuwe, bijzonder oorspronkelijke stem. Fabias stelt pertinente en ongemakkelijke vragen door contrasten op te roepen en flarden alledaagse taal door haar gedichten te vlechten. Wat is identiteit? Wie is wie, waar en waarom? Wie ben je eigenlijk als je al de vooroordelen afpelt en wat betekent je afkomst dan nog?

Persquotes
‘Een geweldig debuut’ (NRC Handelsblad)

‘Barstensvol en overdonderend.’ (De Groene Amsterdammer). 

‘Grijstinten zijn er niet in Fabias’ stem. Die is krachtig, en helder als de Caribische zee, en net zo vol kleur.’ (Trouw)

Biografie
Radna Fabias (1983) is geboren en getogen op de Nederlandse Antillen. Ze studeerde aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en won in 2016 de poëzieprijs van de stad Oostende. Haar debuutbundel Habitus (2018), uitgegeven door De Arbeiderspers, werd onthaald als een zeldzaamheid: ze ontving er de C. Buddingh’-prijs voor, tal van media-aandacht en lofbetuigingen van pers en publiek. ‘Een geweldig debuut’, volgens NRC Handelsblad, ‘barstensvol en overdonderend’, volgens De Groene Amsterdammer. De Volkskrant riep haar uit als het literaire talent van 2019. Onlangs oogstte ze bijzonder veel succes op Saint Amour. 

Foto: Wouter le Duc

Onder een koperen hemel
Stefan Hertmans

Juryverslag
Hertmans bespeelt vele registers. Hoewel hij schrijft over complexe, universele thema’s, zijn zijn gedichten toch vooral een ode aan de schoonheid. Wat leeft is eindig, maar wat blijft en troost is de schoonheid. In dat streven klinken zoveel andere stemmen, van mythologische figuren, beroemde voorgangers (dichters en schilders) tot geliefde figuren uit zijn persoonlijk verleden mee en toch horen we in deze bundel vooral de intieme, unieke stem van de dichter.

Persquotes
‘Een memorabele bundel.’ (De Standaard)

‘Van een zeldzame rijkdom.’ (Awater)

‘In muzikaal ritmische gedichten met veel indringende beelden toont Hertmans de lezer in alle scherpte een tijdgeest die, hoewel somber, belangwekkend genoeg is om er op poëtische wijze kennis van te nemen.’ (Nederlands Dagblad)

Biografie
Stefan Hertmans (1951) schrijft romans, verhalenbundels, essays en gedichten. Zijn werk is bekroond met onder meer de Multatuliprijs, de F. Bordewijk-prijs, de AKO Literatuurprijs en de E. du Perronprijs, en werd genomineerd voor de Man Booker International Prize 2017. Van zijn roman Oorlog en terpentijn werden 250.000 exemplaren verkocht. Zijn meest recente en alom geprezen roman De bekeerlinge verscheen in 2016. In 2017 verscheen de theatertekst Antigone in Molenbeek. In 2018 verscheen bij De Bezige Bij de dichtbundel Onder een koperen hemel. 

Foto: Thomas Andenmatten

De jury beraadslaagde over de poëzie van 2018, die heel verschillende verschijningsvormen bleek te hebben; van stadsdichters die met foto’s en zakdoeken de spanwijdte van de poëzie duidelijk maakten, langs meeslepende, rauwe en hilarische crime poems of innemende grafredes voor de gestorven collega-dichters Menno Wigman en Frank Starik, tot eenvoudige, klein gehouden emoties over het huiselijke die in een dwingende ritmiek hun grootsheid tonen.

Wat bijna alle dichters bindt, is hun bezorgdheid over de maatschappij waarin wij nu leven. Zij stamelen erover, zij grauwen ernaar, zij uiten hun woede of leggen nuchter de hedendaagse, menselijke onmacht naast de krachtige onverschilligheid van het firmament.

Ook in de zes genomineerde bundels is maatschappijkritiek nooit ver weg, maar er is meer dat de jury aan deze bundels zo benijdenswaardig vindt.

Klik op de covers hierboven om het juryverslag per bundel te lezen.